Ferilskráin og starfsviðtal

Þegar þú skrifar ferilskrá og undirbýrð þig fyrir atvinnuviðtal eru nokkur atriði sem gott er að hafa í huga. Ferilskráin er oft fyrsta sýn vinnuveitanda á þig, svo hún þarf að vera skýr, hnitmiðuð og snyrtilega uppsett. Hún ætti að innihalda persónuupplýsingar, menntun, starfsreynslu og aðra hæfni sem nýtist í starfi. Í atvinnuviðtali er mikilvægt að mæta vel undirbúin, kynna sér fyrirtækið vel og vera stundvís. Lesa nánar.

Lestu launaseðilinn

Í hvert skipti sem þú færð útborgað færðu launaseðil. Það er mikilvægt að læra að lesa launaseðilinn og skilja hvert launin fara. Launaseðilinn á meðal annars að sýna upplýsingar um vinnutíma, laun, orlof og frádrátt. Góð regla er að temja sér að fara vel yfir launaseðilinn því stundum geta komið upp mistök við útborgun launa. Ef einhver atriði eru óskýr getur þú talað við þinn vinnuveitanda þinn eða leitað ráða hjá stéttarfélaginu þínu.

Séreignarsparnaður er launahækkun

Þú getur valið hvort þú ert með séreignarsparnað eða ekki. Þú sem launþegi getur valið að leggja allt að 4% af laununum þínum í séreign og vinnuveitandi leggur til allt að 2% mótframlag. Að vera með séreignarsparnað getur því jafngilt 2% launahækkun. Við 60 ára aldur er þér heimilt að taka út séreignarsparnaðinn en einnig eru ýmis sérúrræði í boði eins og að nota hann við kaup á fyrstu fasteign. Meira um séreignarsparnað hér.

Svona greiðir þú skatt

Allir greiða skatt af launum sínum. Þegar þú byrjar í nýrri vinnu þarftu að skila inn upplýsingum um nýtingu persónuafsláttar til vinnuveitanda. Þær upplýsingarnar sækir þú vefsíðu Skattsins. Á launaseðlinum kallast þessi skattur staðgreiðsla og er ákveðið hlutfall af laununum þínum sem vinnuveitandi dregur af og greiðir til Skattsins. Við útreikning er tekið tillit til persónuafsláttar sem þú sem launþegi átt rétt á, í samræmi við nýtingaryfirlit sem þú hefur skilað.

Svona greiðir þú í lífeyrissjóð

Meginreglan er sú að í hvert sinn sem þú færð útborgað fara 4% af laununum þínum í lífeyrissjóð. Vinnuveitandinn sér um þetta auk þess sem hann greiðir mótframlag að lágmarki 11,5%.  Með því að greiða í lífeyrissjóð safnar þú upp réttindum til ellilífeyris þegar starfsævi líkur, sem og réttindum til örorkulífeyris ef þú verður óvinnufær. Reglur geta verið mismunandi eftir sjóðum og stéttarfélögum, svo mikilvægt er að kynna sér þær vel.

Þú átt rétt á orlofi eða orlofsgreiðslum

Öllum vinnuveitendum er skylt að greiða starfsfólki sínu orlof. Misjafnt er hvernig orlofsgreiðslum er háttað og því mikilvægt að þú kynnir þér vel hvernig það fyrirkomulag er á þínum vinnustað. Yfirleitt eru orlofslaun ákveðin prósenta af heildarlaunum sem ýmist eru greidd út mánaðarlega, lögð inn á orlofsreikning eða veita rétt til launaðs sumarfrís. Ef orlof er greitt inn á reikning er það greitt út 11. maí ár hvert. Hér getur þú lesið nánar um orlofsreikning.

Sparnaður - fyrir framtíðina

Mundu að því fyrr sem þú byrjar að spara, því betra. Gott er að huga strax að sparnaði og leggja fyrir hluta af laununum í hverjum mánuði. Mismunandi sparnaðarleiðir eru í boði og hægt er að stilla sparnaðinn sjálfvirkt. Þá tekurðu varla eftir honum en munt þakka þér síðar þegar þú hefur safnað upp varasjóði.

Hverju viltu spara fyrir?

Er eitthvað sérstakt sem þú vilt safna fyrir? Settu þér markmið um hversu háa fjárhæð þú ætlar að leggja fyrir mánaðarlega. Mundu að margt smátt gerir eitt stórt. Þú getur reiknað sparnaðinn í sparnaðarreiknivél og séð hversu langan tíma það tekur að ná markmiðinu.