Árstíðabundin átök flugverðs og útsalna

Flokkurinn Flutningar vegur þyngst til hækkunar VNV í júlímælingunni. Flugfargjöld hækkuðu um 15% á milli mánaða (0,48% áhrif á VNV) og höfðu þar með mest áhrif einstakra liða til hækkunar VNV í mánuðinum. Þetta er í samræmi við þá árstíðabundnu sveiflu sem einkennir júlímánuð, þegar háannatími ferðaþjónustunnar stendur sem hæst. Eldsneytisverð lækkaði nokkuð, eða um 3,6% á milli mánaða (-0,10% áhrif á VNV). Lækkunina má einkum rekja til þess að verð á olíu og skyldum afurðum hafði lækkað verulega á alþjóðamörkuðum í kjölfar vopnahlésins í júní og hélst lágt meðan mæling Hagstofunnar stóð yfir í fyrri hluta júlí. Sú staða hefur hins vegar breyst — friðarviðræður milli Bandaríkjanna og Írans reyndust brothættar og hráolía sem og olíuafurðir hafa hækkað talsvert á ný eftir að viðræðurnar runnu út í sandinn.

Sumarútsölurnar settu svip sinn á mælinguna í júlí líkt og venja er, og drógu úr hækkun vísitölunnar. Verð á fötum og skóm lækkaði um 4,7% (-0,16% áhrif á VNV) og verð á húsbúnaði og heimilistækjum um 2,4% (-0,09% áhrif á VNV). Umfang útsalanna er svipað og undanfarin sumur. Útsöluáhrifin ganga jafnan til baka strax í ágúst og september og teljum við að svo verði einnig í ár.

Reiknuð húsaleiga vegur áfram þungt

Húsnæðisliðurinn vegur næstþyngst til hækkunar vísitölunnar í júlí. Reiknuð húsaleiga hækkaði um 0,6% á milli mánaða (0,12% áhrif á VNV) og skýrir stærstan hluta hækkunar húsnæðisliðarins. Um er að ræða svipaða hækkun og undanfarna mánuði. Frá áramótum hefur reiknuð húsaleiga hækkað um 3,4%, en vísitala leiguverðs HMS hafði hækkað um 3,9% á fyrstu sex mánuðum ársins. Þó ber að nefna að vísitala leiguverðs er sveiflukenndari milli mánaða og hluta hækkunarinnar í ár má rekja til viðsnúnings eftir lækkun í lok síðasta árs.

Matvöruverð stóð í stað milli mánaða (0% áhrif á VNV) sem er nokkuð undir spá okkar. Mest munaði um mjólkurvörur og kjöt, sem lækkuðu lítillega í verði eftir hækkanir undanfarna mánuði. Veitingahús og gistiþjónusta hækkuðu um 1,1% (0,06% áhrif á VNV). Þar vó gistiþjónusta þyngst, en hún hækkaði um 5,3% í mánuðinum í takti við árstíðabundna eftirspurn háannatímans.

Samsetning verðbólgunnar

Þróun á samsetningu ársverðbólgunnar má sjá á myndinni hér að neðan. Af 5,3% verðbólgu í júlí skýrir húsnæðisliðurinn áfram stærstan hluta, eða 1,6%, og hefur framlagið haldist stöðugt undanfarna mánuði. Opinber þjónusta skýrir næstmest, eða um 1,3%. Hefur sami taktur einkennt framlag þess liðar undanfarna mánuði eftir að það jókst verulega um áramótin þegar kílómetragjald var tekið upp og fært undir opinbera þjónustu. Önnur þjónusta skýrir 1% og ferðaþjónusta 0,7%. Framlag ferðaþjónustu hefur aukist jafnt og þétt á árinu í takti við hækkanir flugfargjalda og verðs á gistiþjónustu.

Innlendar vörur skýra 0,6% en innfluttar vörur draga úr verðbólgunni um 0,4%. Framlag innfluttra vara er áfram neikvætt og hefur orðið heldur neikvæðara undanfarna þrjá mánuði. Sú þróun endurspeglar meðal annars lækkun olíuverðs á alþjóðamörkuðum að undanförnu og áhrif sumarútsalna á fatnaði og húsbúnaði, en aðstæður erlendis hafa tekið breytingum undanfarið og eru enn óvissar. Þá hafði niðurfelling bensín- og díselgjalda um áramótin sams konar áhrif til lækkunar þessa liðar um áramótin og framangreindu hækkunaráhrifin í opinberu þjónustunni.

Verðbólguhorfur næstu mánuði

• Ágúst: 0,05% hækkun VNV (5,4% ársverðbólga) – útsölulok vega til hækkunar en flugverð lækkar.
• September: 0,2% hækkun VNV (5,6% ársverðbólga) – áhrif tímabundinna aðgerða stjórnvalda renna út og virðisaukaskattur á eldsneyti hækkar. Hækkun komugjalda í heilsugæslu hefur einnig áhrif til hækkunar. Á móti kemur að flugverð lækkar.
• Október: 0,25% hækkun VNV (5,3% ársverðbólga) – árstíðarbundin áhrif fjara út og flestir liðir leggjast á eitt og hækka smávegis.

Ef bráðabirgðaspá okkar gengur eftir mun ársverðbólga mælast 5,4% í ágúst og þar með verða talsvert yfir 4,7% forsenduákvæði kjarasamninga. Aukin ársverðbólga í ágúst og september þrátt fyrir fremur hóflegar mánaðarhækkanir skýrist að mestu af grunnáhrifum, enda lækkaði vísitala neysluverðs í ágúst í fyrra og hækkaði lítillega í september. Áhrif tímabundinna aðgerða stjórnvalda renna jafnframt út í september, sem mun hafa áhrif til hækkunar á vísitölunni.

Undirliggjandi verðbólga miðað við kjarnavísitölur jókst í mánuðinum, sem bendir til þess að undirliggjandi verðbólguþrýstingur sé þrálátur. Við gerum ráð fyrir áframhaldandi innfluttum verðbólguþrýstingi á næstu mánuðum í ljósi aðstæðna erlendis, þó óvissa sé enn mikil um framvindu átaka við Persaflóa.

Næsta vaxtaákvörðun Seðlabankans er 19. ágúst og eru nýbirtar verðbólgutölur í júlí síðasta verðbólgumælingin sem nefndin hefur undir höndum við þá ákvörðun. Þrátt fyrir að hagkerfið hafi kólnað er verðbólga enn þrálát og verðbólguvæntingar áfram háar. Við teljum líklegt að Seðlabankinn hækki vexti á næsta fundi, líkt og við gerðum ráð fyrir í nýlegri þjóðhagsspá okkar.