Það helsta úr yfirlýsingu peningastefnunefndar:

• Verðbólga hefur verið yfir 5% það sem af er ári og mælist nú 5,2%.
• Verðbólguvæntingar hafa hækkað, einkum til skamms tíma.
• Hækkun þeirra frá því að stríðsátök hófust í Mið-Austurlöndum er þó ekki eins mikil og í kjölfar innrásarinnar í Úkraínu fyrir fjórum árum. Þar vegur þungt að spennan í þjóðarbúinu var töluvert meiri þá.
•  Samkvæmt nýbirtri spá Seðlabankans eru horfur á minni hagvexti og meira atvinnuleysi en spáð var í febrúar.
• Mikil hækkun olíu- og hrávöruverðs og viðvarandi innlendur verðbólguþrýstingur hafa á sama tíma leitt til þess að verðbólguhorfur hafa einnig versnað.
• Efnahagsaðstæður gætu þróast til verri vegar ef truflanir á alþjóðlegum olíumarkaði vara lengur en nú er gert ráð fyrir eða ef kjarasamningum verður sagt upp síðar á árinu.
• Í ljósi verri verðbólguhorfa og hárra verðbólguvæntinga telur peningastefnunefnd rétt að hækka vexti bankans.

Minni hagvöxtur og meiri verðbólga í nýrri spá

Sem fyrr segir hljóðar nýbirt hagspá í Peningamálum Seðlabankans upp á öllu minni hagvöxt en síðasta spá bankans. Það er þó ekki beinlínis krepputónn í spánni nýju enda er þar spáð 1,6% hagvexti í ár og 2% hagvexti að jafnaði næstu tvö ár. Breytt spá hefur þó í för með sér að framleiðsluslaki verður talsvert meiri á komandi fjórðungum og atvinnuleysi eykst umfram það sem Seðlabankinn vænti áður. Þar skiptir líka máli að framlag utanríkisviðskipta er nánast óbreytt milli spáa á spátímanum og hægari eftirspurnarvöxtur innanlands skýrir því nær alfarið minni hagvöxt í nýju spánni.

Athygli vekur að þrátt fyrir að átökin við Persaflóa leiði til nokkurrar hækkunar á innflutningsverði í hagspá Seðlabankans gerir hann ráð fyrir bata á viðskiptakjörum í ár, ekki síst vegna hagfelldrar verðþróunar á áli og ýmsum sjávarafurðum. Það hjálpar til við að stuðla að betra jafnvægi á utanríkisviðskiptum og styður að öðru óbreyttu við gengi krónu á næstunni. Endurspeglast það í spá bankans með þeim hætti að spáð er nánast óbreyttu gengi krónu á spátímanum og minnkandi viðskiptahalla þótt hægur innflutningsvöxtur og þokkalegur útflutningsvöxtur þegar líður á spátímann vegi þar einnig allþungt.

Ný verðbólguspá Seðlabankans er töluvert svartsýnni um nærhorfur verðbólgu en í febrúarspá bankans. Spáir hann nú verðbólgu í og yfir 5% út þetta ár. Sem fyrr gerir bankinn þó ráð fyrir hraðri hjöðnun verðbólgu á næsta ári.

Spá bankans felur einnig í sér að forsenduákvæði kjarasamninga muni virkjast í haust. Gefur hann sér þá forsendu að viðbrögð samningsaðila muni á endanum felast í meiri hækkun launa um komandi áramót sem nemur fráviki verðbólgu frá 4,7% forsenduákvæðinu í ágúst. Við skiljum þá forsendu þannig að bankinn geri ráð fyrir 4,0% almennri hækkun launa um komandi áramót í stað 3,5% hækkunar sem flestir kjarasamningar hljóða upp á.

Þá birtir Seðlabankinn frávikssviðsmynd í Peningamálum þar sem gert er ráð fyrir 1% meiri hækkun launa eftir endurskoðun kjarasamninga en í grunnspánni. Þá má túlka sem 5% almenna launahækkun um næstu áramót. Myndi sú sviðsmynd ganga eftir myndi þrálátari verðbólga og viðbragð Seðlabankans við henni fela í sér talsvert færri vinnustundir og hægari hagvöxt næstu tvö ár en ella.

Takmarkað svigrúm fyrir almenna hækkun launa

Einnig er í Peningamálum rammagrein þar sem lagt er mat á svigrúm fyrir launahækkanir á næstu árum sem samræmist verðbólgumarkmiði Seðlabankans. Heildarsvigrúm fyrir hækkunartakt launa verður að jafnaði 3,7% að mati bankans. Að teknu tilliti til umframhækkunar lægstu launa, sem oftast er hluti af kjarasamningum, og launaskriði er niðurstaða Seðlabankans að almennar umsamdar launahækkanir megi ekki verið mikið umfram 2% svo heildarmyndin gangi upp miðað við verðbólgumarkmið. Rétt er að halda því til haga að almenn hækkun launa í kjarasamningum síðustu áratuga hefur að jafnaði verið tvöfalt meiri og því er ljóst að eitthvað þarf að breytast verulega í samningataktinum á vinnumarkaði eigi þetta að ganga eftir í fyrirsjáanlegri framtíð. Á evrusvæði og í Svíþjóð hefur 2% takturinn hins vegar að jafnaði verið nærri lagi undanfarna tvo áratugi eða svo samkvæmt rammagreininni.

Duga núverandi stýrivextir til?

Framsýn leiðsögn nefndarinnar er nánast orðrétt sú sama og í mars og hljóðar svo:

Nefndin er jafnframt tilbúin að herða taumhald peningastefnunnar enn frekar til þess að tryggja hjöðnun verðbólgu að markmiði þótt það gæti hægt enn frekar á efnahagsumsvifum. Mótun peningastefnunnar mun þó sem fyrr ráðast af þróun efnahagsumsvifa, verðbólgu og verðbólguvæntinga.

Til samanburðar var framsýna leiðsögnin í mars svohljóðandi:

Nefndin er jafnframt tilbúin að herða taumhald peningastefnunnar enn frekar til þess að tryggja hjöðnun verðbólgu að markmiði þótt það gæti hægt enn frekar á efnahagsumsvifum. Mótun peningastefnunnar mun sem fyrr ráðast af þróun efnahagsumsvifa, verðbólgu og verðbólguvæntinga.

(Eina breytingin er orðið "þó" í nýju yfirlýsingunni).

Við túlkum yfirlýsinguna þannig að PSN vilji láta sumarið njóta vafans varðandi verðbólguþróun. Væntanlega hefur talsvert verið rætt um að stíga stærra hækkunarskref en ótvíræð merki um kólnun hagkerfisins og meiri slaki í nýrri hagspá gæti hafa riðið baggamuninn. Samhljómur í nefndinni um að taka hóflegt hækkunarskref nú minnkar að okkar mati líkur á annarri vaxtahækkun í ágúst þótt alls ekki sé hægt að útiloka hana, sér í lagi ef verðbólga þróast með enn óhagstæðari hætti en Seðlabankinn spáir.

Bráðabirgðaspá okkar er óbreytt frá stýrivaxtaspánni sem við birtum í síðustu viku. Við gerum því ráð fyrir óbreyttum stýrivöxtum í 7,75% út þetta ár og að hægfara vaxtalækkunarferli hefjist í byrjun næsta árs. Lítið má þó út af bregða svo vextir verði ekki hækkaðir frekar og óvissan í stýrivaxtaspánni til skemmri tíma er að okkar mati frekar í þá áttina en hitt.