Heimilin straujuðu greiðslukort sín fyrir tæplega 146 milljarða í maí samkvæmt nýbirtum gögnum frá Seðlabankanum. Kortavelta jókst um 3% í krónum talið miðað við sama mánuð í fyrra en að teknu tilliti til verðlags- og gengisbreytinga dróst hún saman um 0,8%. Í síðasta mánuði mátti marka breytingu á þróun kortaveltu þegar hún dróst saman í fyrsta sinn frá október 2023 og sú þróun heldur áfram í maí, þótt samdrátturinn sé minni.
Kortavelta kólnar áfram
Kortavelta dregst saman að raunvirði annan mánuðinn í röð. Samdrátturinn er þó minni en í apríl, en Seðlabankinn uppfærði þær tölur og kom í ljós að samdrátturinn var ekki jafn mikill og áður var talið. Þróunin í kortaveltunni bendir engu síður til þess að hægt hafi á neyslu heimilanna og við gerum ráð fyrir hægari vexti einkaneyslu á árinu.
Líkt og undanfarið er það erlend velta sem dregur vagninn á meðan velta innanlands gefur eftir. Þannig dróst velta heimila innanlands saman um tæplega 5% á meðan velta þeirra erlendis jókst um 13% á milli ára í maí.
Seðlabankinn uppfærði gögn sín fyrir apríl, þar sem samdrátturinn reyndist talsvert minni en áður var talið. Áður var áætlað að kortavelta hefði dregist saman um tæplega 7% að raunvirði milli ára, en samkvæmt uppfærðum tölum nemur samdrátturinn 1,8% að raunvirði. Samdrátturinn er því mun minni en upphaflega var talið og tölurnar betur í samræmi við þróun síðustu mánaða og þar með talið maímánaðar. Líklegt er að tímasetning páska, sem voru óvenju snemma í ár, hafi skekkt samanburðinn enn frekar. Ef það er tekið út fyrir sviga væri samdrátturinn í apríl líklega enn minni. Uppfærðu tölurnar eru einnig í betra samræmi við aðra hagvísa sem benda til þess að hægja muni á neyslu heimila frekar en að hún dragist hratt saman.
Utanlandsferðum fækkar en kortavelta erlendis heldur velli
Í fyrra var metár í ferðalögum Íslendinga erlendis. Íslendingar fóru í tæplega 700 þúsund utanlandsferðir og slógu þar með fyrra met frá árinu 2018. Á þessu ári hefur hins vegar orðið viðsnúningur á ferðalögum, það sem af er ári hafa Íslendingar farið í um 14,5% færri ferðir en á sama tíma í fyrra. Hluta skýringarinnar má rekja til þess að eftirspurn hafi mögulega mettast tímabundið í kjölfar mikillar ferðagleði undir lok síðasta árs, en líklegra er að meginorsökin liggi í breyttri stöðu efnahagsmála, þar sem kólnandi hagkerfi, þrálát verðbólga og háir vextir draga úr ferðavilja heimila.
Vöxtur í erlendu kortaveltunni vekur athygli í ljósi þess að brottfarir um Keflavíkurflugvöll voru um 11% færri í maí en í fyrra. Má því segja að þeir Íslendingar sem eru á faraldsfæti séu áfram tiltölulega neysluglaðir erlendis.
Hvað segir þetta um einkaneyslu?
Einkaneysla tók verulega við sér á árinu 2025 og jókst um 4,3% á milli ára, sem er hraðasti vöxtur hennar frá árinu 2022. Vöxturinn var þó óvenju mikill á lokafjórðungi ársins, meðal annars vegna tímabundinnar tilfærslu í bifreiðakaupum fyrir áramót. Þá var einnig mikil umsvif í neyslu heimila erlendis.
Á þessu ári blasir hins vegar við breyttur taktur. Þrátt fyrir að einkaneysla haldi áfram að vaxa bendir flest til að vöxturinn verði nokkuð hægari. Bráðabirgðatölur fyrir fyrsta ársfjórðung, væntingar heimila og þróun kortaveltu styðja þá mynd. Einkaneysla jókst að raunvirði um 2,2% milli ára á fyrsta fjórðungi. Væntingar heimila eru nú í lægstu gildum í sex ár auk þess sem kortavelta heldur áfram að dragast saman.
Þrátt fyrir þetta er staða heimilanna áfram sterk. Sparnaður er enn tiltölulega mikill og kaupmáttur launa hefur haldið áfram að aukast, þó líklega muni hægja á vextinum þegar frá líður. Þetta styður við einkaneyslu á næstunni. Í nýlegri þjóðhagsspá Greiningar gerum við ráð fyrir hóflegum vexti einkaneyslu á árinu í heild eða um 1,9%. Nýjustu tölur kortaveltunnar styðja þá skoðun okkar. Þegar lengra er litið eru þó horfur á að einkaneysla taki smám saman við sér á ný, samhliða auknum þrótti í efnahagslífinu.
