Eldsneyti hækkar – flugfargjöld lækka

Áhrif tímabundinna aðgerða stjórnvalda runnu út um mánaðamótin og virðisaukaskattur á eldsneyti hækkaði úr 11% í 24%. Það eitt og sér hækkar eldsneytisverð um 12%. Þar að auki hefur heimsmarkaðsverð á olíu hækkað verulega undanfarnar vikur. Um miðjan ágúst var verð á Brent tunnu um 90 Bandaríkjadalir en þegar þetta er skrifað er það komið í 105 dali á tunnu.  

Samkvæmt verðmælingu okkar hækkar eldsneyti því um 16,2% á milli mánaða (0,43% áhrif á VNV). Líkur eru á að frekar hækkanir eigi eftir að skila sér að hluta á dælurnar á næstu vikum, að því gefnu að olíuverð taki ekki að lækka á ný. Það er áhyggjuefni að olíuverð hafi tekið að hækka á ný, enda hefur hátt olíuverð ekki aðeins áhrif á eldsneytisliðinn heldur smitast einnig út í fleiri undirliði vísitölunnar með tímanum.  

Það sem vegur á móti er lækkun flugfargjalda í september. Um árstíðarbundin áhrif er að ræða eftir talsverða hækkun flugverðs yfir háönn ferðaþjónustunnar. Samkvæmt verðmælingu okkar lækka þau um tæplega 15% milli mánaða í september (-0,49% áhrif á VNV).

Komugjöld og heilbrigðisþjónusta hækka 

Í byrjun mánaðar tvöfölduðust komugjöld á heilsugæslu úr 500 kr. í 1.000 kr. Jafnframt hækkuðu komugjöld utan dagvinnutíma úr 3.100 kr. í 3.500 kr. auk þess sem gjöld vegna vitjana lækna utan heilsugæslu voru hækkuð. Þessar breytingar hafa áhrif á undirliðinn „önnur göngudeildarþjónusta“, en óvissa er um hversu mikil áhrifin verða þar sem ekki liggur fyrir hversu þungt einstakir þættir vega innan liðarins. 

Við spáum því að liðurinn heilsa hækki um 2% (0,08% áhrif á VNV) á milli mánaða. Samkvæmt upplýsingum frá Hagstofunni koma breytingar á komugjöldum í sjúkraþjálfun, talþjálfun og iðjuþjálfun hins vegar ekki fram fyrr en í októbermælingunni. Við gerum því ráð fyrir að heilsa hækki áfram í október þegar áhrif þeirra breytinga koma fram. 

Útsölulok og dýrari mjólkurvörur 

Áhrif útsöluloka halda áfram að koma fram í september, en verðlækkanir sumarsins gengu að hluta til baka í ágúst. Verð á fatnaði og skóm lækkaði um 4,7% í júlí en hækkaði um 2,8% í ágúst. Við spáum frekari hækkun um 2,6% í september (0,09% áhrif á VNV). Þá gerum við ráð fyrir að verð á húsgögnum og heimilisbúnaði hækki um 1,1% (0,04% áhrif á VNV).

Við spáum að matur og óáfengir drykkir hækki um 0,3% milli mánaða (0,04% áhrif á VNV), sem má að mestu rekja til hækkunar á mjólkurvörum. Verðlagsnefnd búvara hækkaði nýverið heildsöluverð mjólkur og mjólkurvara um 1,42%. Verðbreytingar á öðrum matvörum eru þó hóflegar þegar á heildina er litið. Samkvæmt Verðlagseftirliti ASÍ hefur verð á vörukörfunni lækkað lítillega í september. Við tökum því með fyrirvara þar sem lækkunina virðist að mestu mega rekja til verðbreytinga hjá einni verslunarkeðju, Nettó.

Húsnæði vegur áfram þungt 

Við spáum því að húsnæðisliðurinn hækki um 0,4% í september (0,13% áhrif á VNV). Þar vegur reiknuð húsaleiga þyngst og gerum við ráð fyrir að hún hækki um 0,5% milli mánaða (0,10% áhrif á VNV). Þróun reiknaðrar húsaleigu er áfram nokkur óvissuþáttur í verðbólguspánni, enda geta tiltölulega litlar breytingar á liðnum haft talsverð áhrif á heildarmælinguna. 

Hæg hjöðnun verðbólgu framundan 

Spá okkar gerir ráð fyrir að ársverðbólga mælist 5,9% í september. Það er heldur meiri verðbólga en við gerðum ráð fyrir í bráðabirgðaspá okkar, sem má að stærstum hluta rekja til hækkunar á heimsmarkaðsverði olíu. Ef bráðabirgðaspá okkar gengur eftir verður verðbólga áfram á svipuðum slóðum á næstu mánuðum, en hjaðnar þó lítillega þegar líður á veturinn:

• Október: VNV hækkar um 0,3% og ársverðbólga hjaðnar í 5,7%. Helst má nefna hækkun komugjalda í sjúkraþjálfun, talþjálfun og iðjuþjálfun. Aðrir helstu liðir leggjast á eitt og hækka smávegis. 
• Nóvember: VNV lækkar um 0,4% og ársverðbólga mælist 5,8%. Dagur einhleypra lendir í verðsöfnunarviku Hagstofunnar. Þá er gert ráð fyrir lækkun flugfargjalda. 
• Desember: VNV hækkar um 0,85% og ársverðbólga mælist 5,5%. Áhrif afsláttardaga ganga að mestu til baka og árstíðarbundin hækkun flugfargjalda vegur einnig til hækkunar. 

Spáin er bundin nokkurri óvissu. Helstu óvissuþættirnir snúa að því hversu mikil áhrif breytingar á komugjöldum munu hafa á vísitöluna. Einnig ríkir talsverð óvissa um þróun olíuverðs og hvort lækkun sé í sjónmáli. Haldist olíuverð hátt um lengri tíma gæti það haft víðtækari áhrif á aðra undirliði vísitölunnar á næstu misserum en hér er spáð. Þrátt fyrir hærri verðbólgu á næstu mánuðum teljum við að undirliggjandi þróun verðbólgu sé að mestu óbreytt, enda má rekja hækkunina að mestu leyti til tímabundinna þátta.

Lagalegur fyrirvari

Skýrsla þessi er tekin saman af Greiningu Íslandsbanka hf. (Íslandsbanki).

Upplýsingar í skýrslu þessari eru upprunnar frá innlendum og erlendum upplýsinga- og fréttaveitum, sem taldar eru áreiðanlegar, ásamt opinberum upplýsingum, eigin úrvinnslu Greiningar og mati á hverjum tíma. Upplýsingarnar hafa ekki verið kannaðar sjálfstætt af Íslandsbanka og ábyrgist bankinn ekki nákvæmni upplýsinganna, áreiðanleika eða réttmæti þeirra. Skoðanir höfunda geta breyst án fyrirvara og ber Íslandsbanka ekki skylda til að uppfæra, lagfæra eða breyta skýrslunni við breyttar forsendur.

Skýrslan er einungis birt í upplýsingaskyni og skal því ekki litið á hana sem ráðleggingu/ráðgjöf um að ráðast eða ráðast ekki í tiltekna fjárfestingu eða tilboð um að kaupa, selja eða skrá sig fyrir tilteknum fjármálagerningum. Íslandsbanki og starfsmenn bankans bera ekki ábyrgð á viðskiptum sem kunna að vera gerð á grundvelli þeirra upplýsinga sem fram koma í skýrslunni. Þeim aðilum sem hafa hug á viðskiptum er bent á að leita sér sérfræðilegrar ráðleggingar og kynna sér vel hina ýmsu fjárfestingarkosti sem í boði eru. Fjárfestingum fylgir ávallt fjárhagsleg áhætta og ber m.a. að hafa í huga áhættu vegna alþjóðlegra fjárfestinga og gengisflökts gjaldmiðla. Fjárfestingamarkmið og fjárhagsstaða fjárfesta er mismunandi. Bent skal á að árangur í fortíð er ekki trygging um árangur í framtíð.

Skýrslur og aðrar upplýsingar sem berast frá Íslandsbanka eru einungis ætlaðar til einkanota. Hvorki má afrita efnið, vitna í það né dreifa því, í heild eða að hluta, án skriflegs leyfis frá Íslandsbanka.

Skýrsla þessi er stutt samantekt og ber ekki að líta svo á að í henni sé að finna allar tiltækar upplýsingar um þau viðfangsefni sem hún fjallar um.

Eftirlitsaðili: Fjármálaeftirlitið (www.fme.is).

BANDARÍKIN

Skýrslu þessari eða afritum hennar má ekki dreifa í Bandaríkjunum eða til viðtakenda sem eru bandarískir ríkisborgarar í andstöðu við takmarkanir sem kveðið er á um í bandarískum lögum. Dreifing skýrslunnar í Bandaríkjunum kynni að teljast brot á þeim lögum.

KANADA

Upplýsingarnar í skýrslu þessari eru ekki ætlaðar til dreifingar eða útbreiðslu með neinum hætti í Kanada og því ber ekki að líta á þær sem fjármálaráðgjöf eða ráðleggingu um fjárfestingar í skilningi kanadískra verðbréfalaga.

ÖNNUR LÖND

Lög og reglugerðir í öðrum löndum kunna einnig að takmarka dreifingu skýrslu þessarar.