Eldsneyti lækkar en flugverð hækkar

Flokkurinn Flutningar hefur skipt miklu máli fyrir verðbólguþróun undanfarna mánuði. Í maí vegur lækkun eldsneytisverðs upp á móti hækkun flugverðs samkvæmt spá okkar. Samkvæmt verðmælingu okkar mun flugverð hækka um 6,4% (0,17% áhrif á VNV). Við búumst svo við hækkandi flugfargjöldum næstu mánuði vegna árstíðarbundinna áhrifa en einnig er líklegt að hærra verð á þotueldsneyti fari að hækka flugverð á næstunni.

Eldsneytisverð lækkar um 7,1% milli mánaða (-0,21% áhrif á VNV) samkvæmt spá okkar. Lækkunin er í kjölfar aðgerða stjórnvalda sem lækkuðu tímabundið virðisaukaskatt á eldsneyti úr 24% í 11%. Lækkunin hefði að öllum líkindum orðið meiri ef heimsmarkaðsverð á hráolíu hefði ekki hækkað á sama tíma. Verð á Brent-olíu hefur sveiflast talsvert undanfarna daga. Þrátt fyrir tímabundna lækkun í kjölfar frétta um mögulegan frið hefur verðið hækkað aftur, þar sem samningar náðust ekki og óvissa um þróun átaka hefur aukist á ný.

Aðrir helstu flokkar

Reiknuð húsaleiga hækkaði nokkuð umfram væntingar í apríl, eða um 0,8% á milli mánaða. Þar á undan hafði liðurinn hækkað mjög hóflega í nokkra mánuði. Þessi þróun er þó í takt við vísitölu leiguverðs, sem hækkaði talsvert í febrúar og mars. Við spáum 0,5% hækkun á reiknaðri húsaleigu milli mánaða í maí (0,1% áhrif á VNV).

Aðrir flokkar hækka nokkuð hóflega eins og sést á töflunni hér að ofan. Helst er að Veitingahús og gistiþjónusta hækkar um 0,9% milli mánaða (0,05% áhrif á VNV) vegna árstíðarbundinna áhrifa. Þá hækkar flokkurinn Afþreying, íþróttir og menning um 0,5% (0,04% áhrif á VNV).

Innfluttar vörur virðast hins vegar hækka mjög hóflega í maí samkvæmt mælingu okkar. Til að mynda hækkar verð á Mat og drykkjum um 0,1% (0,02% áhrif á VNV) og Fatnaði og skóm um 0,7% (0,02% áhrif á VNV). Við gerum þó ráð fyrir að það sé einungis tímaspursmál hvenær innfluttar vörur fara að hækka meira í verði vegna hækkandi eldsneytisverðs og aukins flutningskostnaðar.

Mun forsenduákvæðið virkjast?

Verðbólga hjaðnaði úr 5,4% í 5,2% í apríl og þróaðist nokkuð í takti við væntingar okkar. Það sem kom mest á óvart í þeirri mælingu var að innfluttar vörur hækkuðu lítið í verði og að undirliggjandi verðbólga miðað við allar kjarnavísitölur minnkaði á ársgrundvelli. Miðað við verðmælingar okkar virðist þetta einnig vera staðan í maí, innfluttar vörur hækka lítið í verði. Þrátt fyrir það gerum við ráð fyrir auknum innfluttum verðbólguþrýstingi á næstu mánuðum í ljósi aðstæðna á alþjóðamörkuðum.

Bráðabirgðaspá okkar fyrir næstu mánuði er eftirfarandi:

• júní:  0,6 hækkun VNV (5,0% ársverðbólga) – Eldsneytisverð hækkar áfram en með minna móti. Jafnframt hækka flugfargjöld, veitingahús og gistiþjónusta vegna árstíðarsveiflu.
• júlí: 0,2% hækkun VNV (4,9% ársverðbólga) – Flugverð hækkar v. árstíðarsveiflu en útsölur draga úr verðhækkunum á öðrum liðum.
• ágúst: 0,05% hækkun VNV (5,1% ársverðbólga) – Útsölulok vega upp á móti lægra flugverði.

Ef bráðabirgðaspá okkar gengur eftir mun ársverðbólga mælast 5,1% í ágúst. Ágústmælingin skiptir miklu máli í þessu samhengi vegna ákvæðis í kjarasamningum sem kveður á um endurskoðun samninga og mögulega uppsögn þeirra frá og með nóvember næstkomandi ef verðbólga mælist yfir 4,7%. Samkvæmt bráðabirgðaspá okkar er því líklegt að þetta ákvæði virkist.

Tíminn til að bregðast við er skammur og margt þyrfti að ganga upp til þess að verðbólga mældist undir viðmiðunarmörkum ákvæðisins. Til þess þyrftu einhverjir liðir vísitölunnar væntanlega að hækka minna en spá okkar gerir ráð fyrir. Til svo skamms tíma gæti það helst gerst ef eldsneytisverð myndi lækka hratt, reiknuð húsaleiga haldast í skefjum og hækkun innfluttra vara yrði lítil fram að mælingunni. Í næstu viku er vaxtaákvörðun hjá peningastefnunefnd Seðlabankans, Greining mun birta stýrivaxtaspá síðar í vikunni.

Lagalegur fyrirvari

Skýrsla þessi er tekin saman af Greiningu Íslandsbanka hf. (Íslandsbanki).

Upplýsingar í skýrslu þessari eru upprunnar frá innlendum og erlendum upplýsinga- og fréttaveitum, sem taldar eru áreiðanlegar, ásamt opinberum upplýsingum, eigin úrvinnslu Greiningar og mati á hverjum tíma. Upplýsingarnar hafa ekki verið kannaðar sjálfstætt af Íslandsbanka og ábyrgist bankinn ekki nákvæmni upplýsinganna, áreiðanleika eða réttmæti þeirra. Skoðanir höfunda geta breyst án fyrirvara og ber Íslandsbanka ekki skylda til að uppfæra, lagfæra eða breyta skýrslunni við breyttar forsendur.

Skýrslan er einungis birt í upplýsingaskyni og skal því ekki litið á hana sem ráðleggingu/ráðgjöf um að ráðast eða ráðast ekki í tiltekna fjárfestingu eða tilboð um að kaupa, selja eða skrá sig fyrir tilteknum fjármálagerningum. Íslandsbanki og starfsmenn bankans bera ekki ábyrgð á viðskiptum sem kunna að vera gerð á grundvelli þeirra upplýsinga sem fram koma í skýrslunni. Þeim aðilum sem hafa hug á viðskiptum er bent á að leita sér sérfræðilegrar ráðleggingar og kynna sér vel hina ýmsu fjárfestingarkosti sem í boði eru. Fjárfestingum fylgir ávallt fjárhagsleg áhætta og ber m.a. að hafa í huga áhættu vegna alþjóðlegra fjárfestinga og gengisflökts gjaldmiðla. Fjárfestingamarkmið og fjárhagsstaða fjárfesta er mismunandi. Bent skal á að árangur í fortíð er ekki trygging um árangur í framtíð.

Skýrslur og aðrar upplýsingar sem berast frá Íslandsbanka eru einungis ætlaðar til einkanota. Hvorki má afrita efnið, vitna í það né dreifa því, í heild eða að hluta, án skriflegs leyfis frá Íslandsbanka.

Skýrsla þessi er stutt samantekt og ber ekki að líta svo á að í henni sé að finna allar tiltækar upplýsingar um þau viðfangsefni sem hún fjallar um.

Eftirlitsaðili: Fjármálaeftirlitið (www.fme.is).

BANDARÍKIN

Skýrslu þessari eða afritum hennar má ekki dreifa í Bandaríkjunum eða til viðtakenda sem eru bandarískir ríkisborgarar í andstöðu við takmarkanir sem kveðið er á um í bandarískum lögum. Dreifing skýrslunnar í Bandaríkjunum kynni að teljast brot á þeim lögum.

KANADA

Upplýsingarnar í skýrslu þessari eru ekki ætlaðar til dreifingar eða útbreiðslu með neinum hætti í Kanada og því ber ekki að líta á þær sem fjármálaráðgjöf eða ráðleggingu um fjárfestingar í skilningi kanadískra verðbréfalaga.

ÖNNUR LÖND

Lög og reglugerðir í öðrum löndum kunna einnig að takmarka dreifingu skýrslu þessarar.