Seigla í einkaneyslunni

Þrátt fyrir þráláta verðbólgu og hátt vaxtastig var seigla í einkaneyslu landsmanna. Að raunvirði jókst einkaneyslan um 2,2% frá upphafsfjórðungi síðasta árs. Fram kemur í frétt Hagstofunnar að þar hafi vegist á aukin bifreiðakaup heimila og meiri neysla á ferðalögum erlendis annars vegar, og hjaðnandi almenn neysla innanlands hins vegar. Einkaneysluvöxturinn rímar allvel við þróun kortaveltu undanfarið þar sem velta utan landsteinanna hefur borið uppi vöxtinn á sama tíma og samdráttur innanlands hefur einkennt nýjustu kortaveltutölur. Þá jókst samneysla hins opinbera, sem endurspeglar til að mynda heilbrigðis – og skólakerfið, um 0,8%.

Snarpur samdráttur í fjárfestingu

Sem fyrr segir varð snarpur samdráttur í fjárfestingu á fjórðungnum. Á heildina litið skrapp fjármunamyndun saman um 12% að raunvirði milli ára á fyrsta fjórðungi. Samdráttur einkenndi alla helstu undirflokka fjármunamyndunar. narinnar. Þannig skrapp fjárfesting fyrirtækja saman um 12%, fjármunamyndun hins opinbara um 18,5% og fjárfesting í nýju íbúðarhúsnæði saman um rúm 8%. Hagstofan nefnir að þrátt fyrir að fjárfesting í gagnaverum sé enn umtalsverð minnki hún á milli ára.

Hafa ber í huga að miklar sveiflur eru í fjárfestingarlið ársfjórðungslegra þjóðhagsreikninga auk þess sem þær tölur eru gjarnan endurskoðaðar í meiri mæli en aðrir helstu undirliðir. Til að mynda var fjárfestingarvöxturinn á upphafsfjórðungi síðasta árs ríflega 17% og skýra því grunnáhrif væntanlega drjúgan hluta af samdrættinum nú. Þá litar takturinn í einstökum stórverkefnum gjarnan ársfjórðungstölurnar talsvert líkt og nú er raunin með uppbyggingu í gagnaverum.

Útflutningur á uppleið en innflutningur minnkar

Hressilegur bati í framlagi utanríkisviðskipta til hagvaxtar var sem fyrr segir megin drifkraftur hagvaxtarins að þessu sinni. Utanríkisviðskiptin skiluðu hagvaxtarframlagi upp á 5,3% á fjórðungnum og er fjórðungurinn sá fyrsti frá lokafjórðungi ársins 2024 þar sem þetta framlag er jákvætt.

Hagstofan hafði áður birt tölur um vöru- og þjónustuviðskipti á fyrsta fjórðungi. Þar kom fram að afgangur af slíkum viðskiptum var tæpir 6 ma.kr. samanborið við 66,5 ma.kr. á sama tíma í fyrra. Í þessum viðsnúningi leika gagnaverin lykilhlutverk, sem segja má að sé spegilmynd þróunarinnar í fjárfestingu fyrirtækja. Mikill halli á utanríkisviðskiptum á fyrsta fjórðungi 2025 var þannig að verulegu leyti til kominn vegna gífurlegs innflutnings á tækjabúnaði fyrir gagnaver. Það sem af er þessu ári hefur hins vegar dregið verulega úr slíkum innflutningi á sama tíma og útflutningstekjur tengdar gagnaverunum hafa stóraukist. Er slík þróun kunnuglegt stef frá fyrri skeiðum stórfjárfestinga hér á landi, til að myndi í uppbyggingu áliðnaðar.

Útlit fyrir hægan hagvöxt í ár

Óhætt er að segja að árið byrji af nokkrum krafti hvað hagvaxtartaktinn varðar. Það er þó viðbúið að vöxturinn reynist talsvert minni á árinu í heild. Horfur eru á áframhaldandi samdrætti í fjárfestingu, nýjustu hagvísar benda til þess að heimilin séu að herða beltið hvað neyslu varðar og samspil útflutnings og innflutnings verður trúlega ekki jafn hagfellt þegar líður á árið og ofangreindar tölur teikna upp. Þó er útlitið þokkalegt fyrir árið í heild að okkar mati. Kaupmáttur launa er enn að aukast og atvinnuleysi er ekki að aukast úr hófi fram auk þess sem myndarleg fjárfesting í geirum á borð við landeldi og gagnaver ásamt talsverðri innviðafjárfestingu vegur gegn almennum samdrætti í fjárfestingu fyrirtækja í öðrum geirum.

Við gáfum í janúarlok út þjóðhagsspá þar sem við gerðum ráð fyrir 0,6% hagvexti á þessu ári. Frá þeim tíma hafa horfur um útflutning batnað nokkuð með allmyndarlegri loðnuvertíð, batnandi horfum fyrir ferðaþjónustu fram yfir komandi háönn og minni röskun á álframleiðslu á Grundartanga en vænst var. Á móti verða vextir trúlega hærri á árinu en við væntum með tilheyrandi áhrifum á neyslu og fjárfestingu.

Seðlabankinn spáði í síðustu viku 1,6% hagvexti á yfirstandandi ári. Þróunin það sem af er ári bendir til þess að vöxturinn verði í grófum dráttum á því róli. Má segja að það sé ekki lakasta niðurstaða sem hægt væri að hugsa sér með hliðsjón af krefjandi aðstæðum erlendis, þrálátri verðbólgu og háu vaxtastigi.