Í lok síðasta árs skiptust eignir sjóðanna milli helstu eignaflokka á þann veg að innlend eign í markaðsskuldabréfum nam ríflega 31% af heildareignum, eign í innlendum hlutabréfum og hlutdeildarskírteinum nam tæplega 16%, útlán til sjóðfélaga námu 9% og innstæður og lausafé ríflega 2%. Þá voru erlendar eignir 41,5% af heildareign íslenskra lífeyrissjóða.

Vel áraði fyrir erlendar eignir...

Erlendar eignir íslenskra lífeyrissjóða eru myndarlegur hluti af heildareignum íslenskra aðila erlendis og er bróðurpartur þeirra í formi beinnar og óbeinnar hlutabréfaeignar. Í lok árs 2025 námu erlendu eignirnar 3.681 ma.kr. sem samsvarar 75% af áætlaðri VLF ársins. Gjaldeyriskaup lífeyrissjóðanna voru raunar með minna móti á síðasta ári. Þannig kemur fram í riti Seðlabankans, Gjaldeyrismarkaður, gengisþróun og gjaldeyrisforði árið 2025,  að hrein gjaldeyriskaup lífeyrissjóðanna voru 54 ma.kr. í fyrra samanborið við 84,5 ma.kr. árið áður. Sjóðirnir fengu hins vegar talsvert meiri gjaldeyri til ráðstöfunar í fyrra en sem því nemur þar sem uppgjör á ÍL-sjóði leiddi til þess að jafnvirði um 55 ma.kr. í gjaldeyri af reikningum ríkissjóðs kom í þeirra hlut um mitt síðasta ár.

Á síðasta ári uxu erlendar eignir lífeyrissjóðanna um 325 ma.kr. eða sem nemur tæplega 10%. Í stórum dráttum ræðst þróun þessa hluta eignasafns sjóðanna af þremur þáttum:

• Verðþróun á erlendum eignamörkuðum: Hlutabréfaverð á heimsvísu þróaðist almennt með hagfelldum hætti í fyrra. Til dæmis hækkaði MSCI heimsvísitala hlutabréfa um tæp 20% á síðasta ári en hún gefur allgóða mynd af líklegri verðþróun erlenda eignasafns lífeyrissjóðanna mælt í Bandaríkjadollar.
• Gengisþróun krónu: Vegna þess hversu eignir í Bandaríkjadollar vega þungt í erlendum eignasafni sjóðanna hefur gengisþróun gagnvart dollaranum talsvert meiri áhrif á eignir þeirra en ætla mætti miðað við t.d. viðskiptavegna gengisvísitölu Seðlabankans. Gengi dollara lækkaði um tæp 10% gagnvart krónu í fyrra. Þá lækkaði gengi breska pundsins um tæp 3% gagnvart krónu á sama tíma. Hins vegar lækkaði gengi krónu lítillega gagnvart evru á síðasta ári.
• Tilfærsla eigna úr krónum í gjaldeyri: Sem fyrr segir var ráðstöfunarfé lífeyrissjóðanna í gjaldeyri vegna hreinna gjaldeyrisviðskipta og uppgjörs ÍL-sjóðs samtals í kring um 109 ma.kr. á síðasta ári.

Veiking dollarans á móti krónu hefur trúlega dregið töluvert úr ávöxtun erlendu eigna lífeyrissjóðanna í krónum talið, enda eru dollaraeignir verulegur hluti erlenda eignasafnsins. Þar eru þó vitaskuld ekki öll kurl komin til grafar enda líklegra en ekki að gengi krónu gefi eftir gagnvart dollaranum á endanum líkt og kemur fram í nýlegri þjóðhagsspá okkar.

..en innlend hlutabréfaeign tróð marvaðann

Hlutabréfaverð gaf verulega hér sem erlendis eftir að tollastríð Bandaríkjastjórnar komst á skrið í fyrravor. Ólíkt flestum erlendum mörkuðum var íslenski hlutabréfamarkaðurinn lengi að rétta úr kútnum þótt fljótt kæmi á daginn að áhrif tollastefnu Bandaríkjanna yrðu minni en ætla mátti í fyrstu.

Miðað við OMXI15 vísitölu Kauphallarinnar lækkaði hlutabréfaverð innanlands um ríflega 2% á síðasta ári. Innlend hlutabréf eru beint og óbeint í kring um 16% af heildareignum lífeyrissjóðanna íslensku og verðþróunin á innlendum hlutabréfamarkaði hefur því dregið niður ávöxtun heildar eignasafnsins í fyrra. Rétt eins og í tilfelli erlendu bréfanna er þó rétt að anda með nefinu varðandi þessar eignir. Lífeyrissjóðirnir eru langtímafjárfestar, verð hlutabréfa sveiflast mikið frá einum tíma til annars og hlutabréf hafa sögulega verið arðsamari fjárfesting til langs tíma en skuldabréf.

Ásættanleg ávöxtun í krefjandi árferði

Við fjölluðum í fyrrahaust um þróun eigna lífeyrissjóðanna á fyrstu þremur fjórðungum síðasta árs. Þá töldum við útlit fyrir að raunávöxtun eigna sjóðanna yrði rýr á árinu enda reiknaðist okkur til að raunávöxtunin hefði líkast til verið neikvæð á fyrstu 9 mánuðum ársins. Sem betur fer virðist þróunin á árinu í heild hafa verið öllu hagfelldari en útlit var fyrir á haustdögum í fyrra.

Eins og fyrr segir voru heildareignir íslenskra lífeyrissjóða alls 8.878 ma.kr. um síðustu áramót. Höfðu eignirnar aukist frá ársbyrjun um 627 ma.kr. eða sem nemur 7,6% aukningu í krónum talið. Þótt nokkur hluti þeirrar aukningar skrifist á hreint innflæði iðgjalda umfram lífeyrisgreiðslur og kostnað hefur ávöxtun eignasafnsins á endanum verið þokkaleg ef marka má nýlega frétt frá Landssamtökum lífeyrissjóða (LL). Í henni kemur fram að áætluð raunávöxtun íslenskra lífeyrissjóða var að jafnaði 2,6% á árinu 2025. Þá áætla LL að meðal raunávöxtun síðustu 10 ára hafi verið um 4,0% og síðustu 5 ára um 2,8%.

Tryggingafræðilegt viðmið fyrir skuldbindingar lífeyrissjóðanna er 3,5% að raungildi á ári. Sjóðirnir leitast því við að ná a.m.k. 3,5% raunávöxtun eigna sinna til lengri tíma litið svo ekki þurfi að skerða lífeyrisréttindi sjóðfélaga. Þrátt fyrir verulegar sveiflur í árlegri ávöxtun er 10 ára meðalávöxtunin styrkleikamerki fyrir sjóðina í heild. 5 ára meðaltalið hér að ofan sýnir þó að ekki mega mörg ár til viðbótar reynast rýr í roðinu hvað ávöxtun varðar út þennan áratug ef ekki á að koma til skerðinga á lífeyrisréttindum í fyllingu tímans.