Skoðanir voru einnig skiptar um niðurstöðuna í aðdraganda vaxtaákvörðunar í þetta skiptið og hljóðuðu birtar spár ýmist upp á óbreytta vexti eða 0,25 prósentu hækkun. Við vorum í síðarnefnda hópnum. Þá töldu langflestir svarendur í könnun Viðskiptablaðsins fyrir viku að vöxtum yrði haldið óbreyttum en athygli vakti að talsvert hærra hlutfall svarenda (31%) taldi rétt að hækka vexti en bjuggust við vaxtahækkun (13%).

Það helsta úr yfirlýsingu peningastefnunefndar:

• Flestir hagvísar bera nú vitni um hægari efnahagsumsvif.
• Þrátt fyrir það hefur verðbólga aukist á ný og mælist nú 5,2% annan mánuðinn í röð.
• Undirliggjandi verðbólga hefur aukist og ekki verið meiri í ríflega ár.
• Verðbólguvæntingar eru jafnframt teknar að hækka.
• Mikil hækkun olíuverðs og annarrar hrávöru í kjölfar stigmögnunar átaka við Persaflóa hefur nú þegar leitt til frekari hækkunar á verðbólguvæntingum á skuldabréfamarkaði.
• Dragist átökin á langinn er hætta á að verðhækkanir breiðist út, ekki síst þar sem verðbólguvæntingar eru eins háar og raun ber vitni.
• Aukin hætta er því á að endurskoðunarákvæði kjarasamninga muni virkjast síðar á árinu sem gæti aukið enn frekar á undirliggjandi verðbólguþrýsting.

Framsýn leiðsögn nefndarinnar er verulega breytt frá febrúar og hljóðar svo (feitletrun okkar):

Nefndin er jafnframt tilbúin að herða taumhald peningastefnunnar enn frekar til þess að tryggja hjöðnun verðbólgu að markmiði þótt það gæti hægt enn frekar á efnahagsumsvifum.

Mótun peningastefnunnar mun sem fyrr ráðast af þróun efnahagsumsvifa, verðbólgu og verðbólguvæntinga.

Til samanburðar var framsýna leiðsögnin í febrúar svohljóðandi:

Frekari ákvarðanir um lækkun vaxta bankans eru háðar því að skýrar vísbendingar komi fram um að verðbólga sé að hjaðna í 2½% markmið bankans.

Mótun peningastefnunnar næstu misseri mun sem fyrr ráðast af þróun efnahagsumsvifa, verðbólgu og verðbólguvæntinga.

Það er því búið að snúa framsýnu leiðsögninni frá því að það væri fremur spurning um hvenær, ekki hvort, vextir lækkuðu áfram til þess að verulegar líkur séu á frekari hækkun vaxta á næstunni.

Þótt hækkun vaxta sé fáum gleðitíðindi er það að okkar mati jákvætt hversu fast peningastefnunefndin stígur til jarðar að þessu sinni. Það leiðir vonandi á endanum til þess að verðbólga hjaðni fyrr og vextir verði á endanum lægri en ella hefði orðið.

Undirliggjandi verðbólguþrýstingur og hækkun verðbólguvæntinga

Á kynningarfundi eftir vaxtaákvörðunin var farið yfir helstu áhrifaþætti í breyttri sýn peningastefnunefndar á verðbólguhorfur og þörfina fyrir hækkun vaxta nú. Var þar lögð áhersla á hversu mikið vægi innlendir þættir hefðu í verðbólgunni um þessar mundir. Ekki síst var stjórnendum Seðlabankans hugleikið hversu ólík launaþróun hér á landi væri þróuninni í nágrannalöndum okkar. Þar var einnig ítrekað að þótt Seðlabankinn hefði engin áhrif á þróun olíu- og hrávöruverðs á heimsvísu hefði hann verulegar áhyggjur af s.k. annarrar umferðar áhrifum á almennar verðhækkanir, launaþróun og verðbólguvæntingar.

Þá töldu þeir Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri og Þórarinn G. Pétursson varaseðlabankastjóri að efnahagsþróun undanfarið hefði að mestu verið í takti við þá sýn sem Seðlabankinn teiknaði upp í Peningamálum í febrúar. Töldu þeir vaxtaaðhald bankans vera að skila sér inn í raunhagkerfið, það er að segja innlenda eftirspurn, vinnumarkað og fasteignamarkað, líkt og þeir höfðu vænst. Nokkur misbrestur væri hins vegar á því að sú þróun væri að skila sér yfir í verðbólguvæntingar og verðbólguþróun enn sem komið er.

Talsverð viðbrögð voru á skuldabréfamarkaði við tíðindum dagsins. Þegar þetta er ritað hefur ávöxtunarkrafa verðtryggðra ríkisbréfa hækkað um 7-10 punkta (hundraðshluta úr prósentu) en krafa óverðtryggðra bréfa ýmist hækkað lítillega eða lækka. Raunvextir hafa því hækkað og verðbólguálag lækkað, sem eru væntanlega þau fyrstu áhrif sem Seðlabankafólk vildi gjarnan sjá.

Önnur vaxtahækkun í maí?

Við höfum í ljósi tíðinda dagsins og þeim breytta tón sem sleginn var af Seðlabankafólki í dag uppfært bráðabirgðaspá okkar um þróun stýrivaxta næstu fjórðunga. Með hliðsjón af framsýnu leiðsögninni, vilja minnihluta nefndarinnar til að hækka vexti meira en gert var og verðbólguspá okkar eru að mati okkar meiri líkur en minni á annarri vaxtahækkun í maí. Vonandi og væntanlega dugar það að sinni til styrkja taumhald verðbólgumarkmiðsins, vinda ofan af hækkun verðbólguvæntinga og koma raunstýrivöxtum á svipaðar slóðir og þeir voru í ársbyrjun.

Vextir gætu svo tekið að lækka að nýju á lokafjórðungi ársins þegar skýr merki verða vonandi komin fram um hjöðnun verðbólgu, óvissa um áhrif ófriðarins við Persaflóa á verðbólgu og efnahag hefur minnkað og slakinn í þjóðarbúinu verður orðinn meiri.