Helstu liðir hækka

Liðurinn Ferðir og flutningar vegur þyngst í hækkuninni í desember. Þar ber hæst árstíðarbundin hækkun á flugverði, sem samkvæmt mælingu okkar hækkar um 11,7% á milli mánaða og hefur +0,27% áhrif á vísitöluna. Í síðasta mánuði lækkaði flugverð um rúmlega 14% á milli mánaða, sem var meiri lækkun en gert var ráð fyrir. Ef til vill er það vegna minni eftirspurnar ferðamanna á komum hingað til lands, eins og við fjölluðum um í gær. Áhugavert verður að fylgjast með þróuninni næstu mánuði, þar sem minni eftirspurn gæti leitt til lægra flugverðs.

Það sem vegur upp á móti hækkunum á flugverði er verðlækkun á eldsneyti. Við gerum ráð fyrir að eldsneyti lækki um 1,9%, sem hefur -0,07% áhrif á vísitöluna. Verð á Brent-olíu hefur verið í lækkunarfasa síðustu misseri og virðist verðlækkun á heimsmarkaði vera að skila sér í dælurnar hér á landi.

Húsnæðisliðurinn vegur einnig þungt í mánuðinum enda er vægi liðarins tæp 30%. Þar hefur reiknaða húsaleigan mestu áhrifin en við spáum því að hún hækki um 0,4% milli mánaða, sem hefur +0,08% áhrif á vísitöluna. Það er svipuð hækkun og í síðasta mánuði, en talsvert minni hækkun en mánuðina þar á undan. Liðurinn hefur reynst frekar óútreiknanlegur, en við gerum ráð fyrir svipuðum hækkunum í reiknuðu húsaleigunni næstu mánuði.

Áhrif afsláttardaga ganga til baka

Mikil breyting varð á mælingu vísitölu neysluverðs í síðasta mánuði. Helstu liðir lækkuðu á milli mánaða vegna svokallaðra afsláttardaga sem hafa verið að ryðja sér til rúms hérlendis. Í verðmælingaviku Hagstofunnar lenti „Dagur einhleypra“ og áhrifin á vísitöluna voru talsverð. Þessi sterku áhrif komu á óvart og eiga sér engin fordæmi, sem gerir það að verkum að óljóst er hvernig áhrifin ganga til baka.  

Við gerum ráð fyrir að helstu liðir hækki í takti við lækkunina í síðasta mánuði, þó ekki að fullu. Föt og skór hækka um 2,5% samkvæmt spá okkar, sem hefur +0,09% áhrif á vísitöluna. Í síðasta mánuði lækkaði þessi liður um 2,7%. Húsgögn og heimilisbúnaður hækka um 1,9% og hefur einnig +0,09% áhrif á vísitöluna, eftir að hafa lækkað um 2,2% í síðasta mánuði.

Verðbólga á næstunni

Verðbólga mælist nú 3,7% og hefur ekki mælst minni í fimm ár. Með mælingunni í síðasta mánuði skánuðu verðbólguhorfur lítillega, en ljóst er að helstu liði sem lækkuðu þá hækka á ný í desember. Samkvæmt spá okkar mun verðbólga mælast 3,9% og vera rétt undir 4% efri vikmörkum verðbólgumarkmiðsins. Verðbólga hefur verið við efri vikmörk Seðlabankans allt þetta ár. Við gerum ráð fyrir að hún verði á svipuðum slóðum næstu mánuði samkvæmt bráðabirgðaspá okkar:

• Janúar: 0,1% lækkun VNV (4,1% ársverðbólga) – Gjaldskrárhækkanir og krónutöluhækkanir opinberra gjalda vega á móti vetrarútsölum og lækkun flugverðs. Mögulegar breytingar á vörugjöldum ásamt kílómetragjaldi geta haft áhrif verði frumvörp samþykkt fyrir áramót.
• Febrúar: 0,7% hækkun VNV (3,9% ársverðbólga) – Útsölulok í helstu liðum
• Mars: 0,3% hækkun VNV (3,8% ársverðbólga) – Flugfargjöld hækka en rólegt yfir flestum öðrum liðum.

Ef spáin gengur eftir mun verðbólga verða á svipuðum slóðum næstu mánuði og mælast 3,8% í mars. Við gerum ráð fyrir að hún taki að hjaðna hraðar með vorinu og verði nálægt 3% að jafnaði á seinni hluta ársins.

Stærsti óvissuþáttur í bráðabirgðaspá okkar er reiknuð húsaleiga, sem erfitt hefur reynst að spá fyrir um að undanförnu. Einnig er talsverð óvissa um janúar, þar sem breytingar á vörugjöldum og innleiðing kílómetragjalds geta haft áhrif á vísitöluna verði frumvarp þar að lútandi samþykkt fyrir áramót.

Langtímaspá okkar hljóðar upp á 3,4% verðbólgu að meðaltali árið 2026 og 3,3% árið 2027. Verðbólga mun því hjaðna frá núverandi gildum á næstu misserum en miðað við forsendur okkar um t.d. laun og þróun leiguverðs mun hún ekki ná verðbólgumarkmiðinu á spátímanum.

Lagalegur fyrirvari

Skýrsla þessi er tekin saman af Greiningu Íslandsbanka hf. (Íslandsbanki).

Upplýsingar í skýrslu þessari eru upprunnar frá innlendum og erlendum upplýsinga- og fréttaveitum, sem taldar eru áreiðanlegar, ásamt opinberum upplýsingum, eigin úrvinnslu Greiningar og mati á hverjum tíma. Upplýsingarnar hafa ekki verið kannaðar sjálfstætt af Íslandsbanka og ábyrgist bankinn ekki nákvæmni upplýsinganna, áreiðanleika eða réttmæti þeirra. Skoðanir höfunda geta breyst án fyrirvara og ber Íslandsbanka ekki skylda til að uppfæra, lagfæra eða breyta skýrslunni við breyttar forsendur.

Skýrslan er einungis birt í upplýsingaskyni og skal því ekki litið á hana sem ráðleggingu/ráðgjöf um að ráðast eða ráðast ekki í tiltekna fjárfestingu eða tilboð um að kaupa, selja eða skrá sig fyrir tilteknum fjármálagerningum. Íslandsbanki og starfsmenn bankans bera ekki ábyrgð á viðskiptum sem kunna að vera gerð á grundvelli þeirra upplýsinga sem fram koma í skýrslunni. Þeim aðilum sem hafa hug á viðskiptum er bent á að leita sér sérfræðilegrar ráðleggingar og kynna sér vel hina ýmsu fjárfestingarkosti sem í boði eru. Fjárfestingum fylgir ávallt fjárhagsleg áhætta og ber m.a. að hafa í huga áhættu vegna alþjóðlegra fjárfestinga og gengisflökts gjaldmiðla. Fjárfestingamarkmið og fjárhagsstaða fjárfesta er mismunandi. Bent skal á að árangur í fortíð er ekki trygging um árangur í framtíð.

Skýrslur og aðrar upplýsingar sem berast frá Íslandsbanka eru einungis ætlaðar til einkanota. Hvorki má afrita efnið, vitna í það né dreifa því, í heild eða að hluta, án skriflegs leyfis frá Íslandsbanka.

Skýrsla þessi er stutt samantekt og ber ekki að líta svo á að í henni sé að finna allar tiltækar upplýsingar um þau viðfangsefni sem hún fjallar um.

Eftirlitsaðili: Fjármálaeftirlitið (www.fme.is).

BANDARÍKIN

Skýrslu þessari eða afritum hennar má ekki dreifa í Bandaríkjunum eða til viðtakenda sem eru bandarískir ríkisborgarar í andstöðu við takmarkanir sem kveðið er á um í bandarískum lögum. Dreifing skýrslunnar í Bandaríkjunum kynni að teljast brot á þeim lögum.

KANADA

Upplýsingarnar í skýrslu þessari eru ekki ætlaðar til dreifingar eða útbreiðslu með neinum hætti í Kanada og því ber ekki að líta á þær sem fjármálaráðgjöf eða ráðleggingu um fjárfestingar í skilningi kanadískra verðbréfalaga.

ÖNNUR LÖND

Lög og reglugerðir í öðrum löndum kunna einnig að takmarka dreifingu skýrslu þessarar.