Landsmenn straujuðu greiðslukort sín fyrir tæplega 126 milljarða í janúar samkvæmt nýbirtum gögnum frá Seðlabankanum. Það er 8,7% meira í krónum talið en á sama tíma í fyrra. Þegar tekið er tillit til verðlags- og gengisbreytinga nemur raunaukningin 4,6% á milli ára. Kortavelta heldur því áfram að vaxa að raunvirði, en raunvöxtur hennar á síðasta ári nam 5% frá árinu á undan.
Kortavelta heldur dampi
Kortavelta heldur áfram að vaxa að raunvirði, talsvert meira erlendis en innanlands. Áhugavert verður að fylgjast með kortaveltu næstu mánuði í kólnandi hagkerfi. Við búumst við því að einkaneysla vaxi áfram á árinu en með hægara móti.
Líkt og áður er það kortavelta Íslendinga erlendis sem dregur vagninn í janúar með 14% raunaukningu á milli ára en kortavelta innanlands jókst um einungis um tæplega 2% á sama tíma. Síðustu tvo mánuði hefur hægt nokkuð á vexti kortaveltu innanlands.
Kortavelta erlendis vex þrátt fyrir færri ferðir
Vöxtur kortaveltunnar erlendis í janúar er athyglisverður í ljósi þess að samkvæmt Ferðamálastofu voru utanlandsferðir Íslendinga 8% færri en í sama mánuði í fyrra. Með öðrum orðum að þrátt fyrir færri ferðir var neysla Íslendinga erlendis að aukast.
Undanfarin misseri hefur vöxtur kortaveltu erlendis verið gífurlegur. Það kemur í raun ekki á óvart, enda voru Íslendingar mikið á faraldsfæti í fyrra. Árið 2025 var metár í utanlandsferðum Íslendinga þegar brottfarir þeirra um Keflavíkurflugvöll voru ríflega 694 þúsund talsins. Það skákaði fyrra metári árið 2018 þegar ferðirnar voru um 668 þúsund. Með einföldun má segja að hver Íslendingur hafi að meðaltali farið í tæplega tvær utanlandsferðir á nýliðnu ári.
Að utanlandsferðum hafi fækkað í janúar gæti bent til þess að kólnun hagkerfisins sé farin að segja til sín, en einnig er mögulegt að markaðurinn sé mettaður til skamms tíma, sérstaklega í ljósi þess að Íslendingar voru mjög ferðaglaðir í desember. Ekki er þó ráðlegt að draga ályktanir út frá einum mánuði, en áhugavert verður að sjá hvort og þá hversu mikið dregur úr ferðalögum Íslendinga á árinu og hvernig kortavelta erlendis þróast samhliða því.
Kortaveltujöfnuður áfram neikvæður
Kortaveltujöfnuður hefur verið neikvæður undanfarna mánuði og engin breyting varð þar á í janúar. Í janúar nam velta innlendra greiðslukorta rúmlega 31 ma.kr. á meðan velta erlenda greiðslukorta hér á landi var tæplega 19 ma.kr. Kortaveltujöfnuður er því neikvæður um tæplega 13 milljarða. Þessi þróun kemur ekki á óvart, enda mælist neysla Íslendinga erlendis enn mikil á sama tíma og ferðamönnum hingað til lands hefur fækkað og dregið hefur úr neyslu þeirra.
Einkaneysla á hægara skriði í ár?
Mikill gangur var á einkaneyslu í fyrra. Á fyrstu níu mánuðum ársins jókst hún um 3,6% frá sama tímabili árinu áður og allt bendir til þess að vöxturinn hafi verið umtalsverður á lokafjórðungnum. Þar vegur líklega þungt að bifreiðakaup heimilanna jukust verulega undir lok ársins í aðdraganda breytinga á opinberum gjöldum sem tóku gildi um áramót. Í lok febrúar mun Hagstofan birta þjóðhagsreikninga fyrir lokafjórðung ársins en í þjóðhagsspá okkar sem birtist í janúarlok áætlum við að einkaneyslan hafi vaxið um 3,8% árið 2025.
Kortavelta gefur jafnan góða vísbendingu um þróun einkaneyslu. Miðað við nýjustu kortaveltutölur má ætla að einkaneysla haldi áfram að vaxa, þótt hægi á vextinum. Síðustu tvo mánuði hefur hægt aðeins á vexti kortaveltu innanlands, en þar sem sveiflur geta verið talsverðar milli mánaða verður áhugavert að sjá hvort sú þróun haldi áfram.
Í þjóðhagsspánni drógum við aðeins úr spá um einkaneyslu á þessu ári og gerum ráð fyrir 2,4% vexti. Helstu skýringar eru kólnandi hagkerfi og ekki síst slakari staða á vinnumarkaði. Þá hefur sú staðreynd að hluti bifreiðakaupa færðist yfir á síðasta ár vegna breytinga á opinberum gjöldum einnig áhrif og dregur úr vexti neyslu á varanlegum neysluvörum á þessu ári. Þegar lengra er litið gerum við hins vegar ráð fyrir að vöxtur einkaneyslu taki við sér á ný, í takti við aukinn gang í hagkerfinu. Spá okkar gerir ráð fyrir 2,8% vexti einkaneyslu árið 2027 og 3,1% árið 2028.
