Óbreyttir stýrivextir í fyrstu vaxtaákvörðun þessa árs voru í samræmi við væntingar flestra þótt við hefðum kosið að sjá heldur harðari tón í yfirlýsingu peningastefnunefndar. Samsetning hagvaxtar og verðbólgu næstu misseri er tiltölulega hagfelld í nýrri spá bankans. Horfur eru á óbreyttum vöxtum fram á vor hið minnsta en vaxtalækkun síðar meir.
Seðlabankinn kynnti í morgun þá ákvörðun peningastefnunefndar (PSN) bankans að halda stýrivöxtum óbreyttum. Meginvextir bankans, vextir á 7 daga bundnum innlánum, verða því áfram 7,25%. Allir nefndarmenn PSN studdu ákvörðunina.
Flestar spár höfðu hljóðað upp á óbreytta vexti, þar á meðal okkar. Landsbankinn skar sig hins vegar úr með spá um 25 punkta vaxtahækkun. Markaðsaðilar gerðu einnig almennt ráð fyrir óbreyttum vöxtum m.v. væntingakönnun sem birtist í síðustu viku.
Það helsta úr yfirlýsingu peningastefnunefndar:
Framsýn leiðsögn nefndarinnar er nánast óbreytt frá nóvember og hljóðar svo:
Frekari ákvarðanir um lækkun vaxta bankans eru háðar því að skýrar vísbendingar komi fram um að verðbólga sé að hjaðna í 2½% markmið bankans.
Mótun peningastefnunnar næstu misseri mun sem fyrr ráðast af þróun efnahagsumsvifa, verðbólgu og verðbólguvæntinga.
Til samanburðar var framsýna leiðsögnin í nóvember svohljóðandi (breyting m.v. feb. feitletruð):
Frekari ákvarðanir um lækkun vaxta bankans eru hins vegar háðar því að skýrar vísbendingar komi fram um að verðbólga sé að hjaðna í 2½% markmið bankans.
Mótun peningastefnunnar næstu misseri mun sem fyrr ráðast af þróun efnahagsumsvifa, verðbólgu og verðbólguvæntinga.
Þessi orðalagsbreyting stafar af samhenginu við ákvörðun nefndarinnar í hvort skipti, en sem kunnugt er lækkaði Seðlabankinn vexti í nóvember. Skilaboðin eru því þau sömu og í nóvember.
Við áttum raunar von á harðari tóni frá peningastefnunefndinni í ljósi aukinnar verðbólgu (úr 4,3% - í 5,2%) frá síðustu vaxtaákvörðun. Slíkt hefði að okkar mati verið heppilegra. Það kom þó skýrt frá á kynningarfundi í Seðlabankanum að peningastefnunefndin er reiðubúin að hækka vexti á ný ef verðbólguþróunin verður óhagstæðari en spáð er. Nefndu stjórnendur Seðlabankans þar sem dæmi þær aðstæður að verðbólga yrði yfir forsenduákvæði kjarasamninga síðsumars og samningsbundin laun yrðu hækkuð meira í kjölfarið. Við því yrði brugðist með vaxtahækkun að öðru jöfnu.
Ný hagspá Seðlabankans var birt í Peningamálum samhliða vaxtaákvörðuninni. Segja má að þar kveði við tiltölulega bjartsýnan tón. Bankinn spáir því að landsframleiðsla aukist um 2% á þessu ári, sem er 0,4 prósentustigum meira en í síðustu spá. Munurinn skýrist að mestu af auknum aflaheimildum í loðnu. Á móti er gert ráð fyrir minni hagvexti á næsta ári eða 2,2% í stað 2,6%, en horfur fyrir árið 2028 hafa lítið breyst.
Spáin fyrir þetta ár er töluvert bjartsýnni en gert er ráð fyrir í nýlegri þjóðhagsspá okkar, þar sem við spáum við 0,6% hagvexti á yfirstandandi ári. Lítill vöxtur í spá okkar stafar af bakslagi í ýmsum útflutningsgreinum og áhrifum þess bakslags og hárra raunvaxta á innlenda eftirspurn, sé í lagi fjárfestingu einkaaðila. Meiri vöxtur í spá Seðlabankans skýrist þó að hluta af talsvert betri horfum fyrir loðnuvertíð ársins en við gerðum ráð fyrir. Frá því við lokuðum okkar spá hefur komið upp úr kafinu að aflaheimildir í loðnu verða u.þ.b. fjórfalt meiri en við gerðum ráð fyrir þetta árið. Lauslega áætlað teljum við það leiða til 0,3-0,4 prósentustiga meiri hagvaxtar en ella og hagvöxtur í ár verði samkvæmt því í kring um 1,0%.
Dæmið snýst svo við á næstu tveimur árum þar sem við gerum ráð fyrir meiri hagvexti en Seðlabankinn líkt og sjá má hér að ofan. Stóra myndin er þó keimlík í spánum tveimur: Aukinn hagvöxtur þegar fram í sækir skýrist að miklu leyti af kraftmeiri einkaneyslu og allmyndarlegum vexti í útflutningi eftir varnarleik útflutningsgeirans í ár.
Seðlabankinn spáir meiri verðbólgu í ár en áður. Gert er ráð fyrir að verðbólga verði 5% á fyrsta fjórðungi, sem er töluvert meira en gert var ráð fyrir í nóvember. Það skýrist af verri upphafsstöðu vegna mikilla verðhækkana undanfarið og áhrifum af hækkun opinberra gjalda um áramótin. Talið er að verðbólga hjaðni á ný á komandi fjórðungum og verði 4,3% að jafnaði á árinu. Seðlabankinn spáir því jafnframt að verðbólga fari undir 3% í byrjun næsta árs og verði komin í grennd við markmið um mitt árið.
Seðlabankinn er einnig bjartsýnni varðandi verðbólguhorfur til lengri tíma en við. Í þjóðhagsspánni gerðum við ráð fyrir 4,0% verðbólgu að jafnaði í ár en vegna aukinnar verðbólgu í janúar mun hún líklega verða meiri á árinu. Hins vegar gerum við ekki ráð fyrir að verðbólga fari undir 3% á næsta ári líkt og Seðlabankinn spáir. Við spáum verðbólgu yfir markmiði á næstu árum að öðru óbreyttu. Verðbólga verður að jafnaði 3,6% árið 2027 og 3,5% árið 2028.
Stjórnendum Seðlabankans var tíðrætt um vinnumarkaðinn á fundinum í morgun og bentu á að skýr merki væru um að hann sé að kólna. Í Peningamálum er bent á að atvinnuhorfur hafa versnað talsvert samkvæmt könnun Gallup meðal fyrirtækja og heimila, auk þess sem hlutfall lausra starfa hefur aukist og atvinnuleysi vaxið.
Horfur um atvinnuleysi hafa versnað lítillega samkvæmt spá Seðlabankans. Gert er ráð fyrir að atvinnuleysi verði 4,8% að jafnaði í ár, en minnki svo í 4,3% á næsta ári. Seðlabankinn byggir spá sína á vinnumarkaðskönnun Hagstofunnar, sem er sveiflukenndari mæling en skráð atvinnuleysi Vinnumálastofnunar. Við gerum hins vegar ráð fyrir 4,5% atvinnuleysi að jafnaði í ár og 3,8% á næsta ári, þar sem spáin tekur mið af skráðu atvinnuleysi.
Þrátt fyrir óhagfellda verðbólguþróun undanfarið, lakar skammtíma verðbólguhorfur og háar verðbólguvæntingar á flesta mælikvarða gefur framsýn leiðsögn peningastefnunefndar til kynna að frekari lækkun vaxta sé líklegri en hækkun vaxta þegar frá líður. Þótt við hefðum viljað sjá kveðið heldur fastar að orði í framsýnu leiðsögninni erum við á því að vextir taki á endanum að lækka á nýjan leik samhliða enn skýrari kólnunarmerkjum í hagkerfinu og hjöðnun verðbólgu.
Spá okkar úr nýlega birtri þjóðhagsspá stendur því óbreytt eftir ákvörðun dagsins, skilaboð stjórnenda Seðlabankans sem og umfjöllun um efnahagshorfur í Peningamálum. Teljum við að stýrivextir taki að lækka á ný í maí, þótt nokkrar líkur séu einnig á að vextir verði óbreyttir fram á þriðja ársfjórðung. Í kjölfarið verði varfærin vaxtalækkunarskref stigin fram á mitt ár 2027. Hjaðni verðbólga ekki meira en við spáum og myndist ekki verulegur slaki í hagkerfinu eru þó takmörk fyrir því hversu mikið stýrivextir lækka. Miðað við núverandi horfur lýkur vaxtalækkunar-ferlinu líklega með stýrivexti á bilinu 5,5 – 6,0%.
