Þegar höfðu birst tölur frá Hagstofunni um tvo umfangsmestu undirliði viðskiptajafnaðarins, vöruskiptajöfnuð og jöfnuð þjónustuviðskipta. Vöruskiptahalli reyndist tæpir 102 ma.kr. á fjórðungnum og jókst hann um þriðjung á milli ára, ekki síst vegna myndarlegs innflutnings fjárfestingarvara.

Árviss þjónustuafgangur í boði ferðaþjónustu

Eins og jafnan á 3. ársfjórðungi skilaði háönn ferðaþjónustunnar vænum afgangi af þjónustujöfnuði  þetta árið. Þjónustuafgangurinn nam ríflega 137 ma.kr. samkvæmt tölum Seðlabankans og óx um tæpa 6 ma.kr. milli ára. Raunar dró nokkuð úr afgangi tengdum ferðalögum landa á milli ára, enda var ferðagleði landans mikil síðasta sumar. Á sama tíma jukust tekjur vegna ferðalaga erlends ferðafólks sáralítið þrátt fyrir nokkra fjölgun í heimsóknum erlendra ferðamanna hingað til lands.

Gagnaverin skila vaxandi útflutningstekjum

Þess má einnig geta að Hagstofan birtir núna ítarlegri sundurliðun en áður á liðnum „Fjarskipta-, tölvu- og upplýsingaþjónusta í yfirlitstöflu sinni fyrir þjónustujöfnuð. Þar er gagnlegt að skoða þróun liðarins „Önnur tölvuþjónusta“ þar sem útflutningstekjur innlendra gagnavera eru tíundaðar. Það sem af er ári eru þjónustutekjur af þessu tagi ríflega 28 ma.kr. Til samanburðar voru útflutningstekjur af þessum toga rúmir 10 ma.kr. á fyrstu þremur fjórðungum ársins 2018, sem er fyrsta árið sem hin nýja sundurliðun tekur til. Útflutningstekjur tengdar gagnaverum og tengdri starfsemi hafa því nærri þrefaldast á sjö árum og voru þær tæp 2% af heildar útflutningstekjum á fyrstu níu mánuðum þessa árs.

Afgangur af frumþáttatekjum nam ríflega 6 ma.kr. á fjórðungnum en halli á rekstrarframlögum var rúmir 15 ma.kr. á sama tíma. Ávallt er nokkur halli á rekstrarframlögum, m.a. vegna framlaga til alþjóðastofnana og hjálparstarfs ásamt peningasendingum aðfluttra landsmanna til ættingja erlendis. Hins vegar hefur jöfnuður frumþáttatekna sveiflast milli afgangs og halla undanfarna fjórðunga, meðal annars eftir því hvernig árar hjá innlendum álverum.

Þá vekur Seðlabankinn athygli á óvenju stórri tekjufærslu í jöfnuði fjárframlaga á þriðja ársfjórðungi að fjárhæð 161 ma.kr. Er þar um að ræða sölu á hugverkum íslensks líftæknifyrirtækis til erlends aðila. Væntanlega er þar á ferð flutningur á hugverkaréttindum Kerecis til móðurfélagsins Coloplast, en samkvæmt fréttum í ársbyrjun var þar um að ræða tilfærslu fyrir um 1.300 m. Bandaríkjadollara.

Verulegur viðskiptahalli í ár..

Viðskiptahalli á fyrstu þremur fjórðungum ársins nam alls 140 ma.kr. Til samanburðar var hallinn 128 ma.kr. allt síðasta ár. Þar sem útlit er fyrir allnokkurn viðskiptahalla á lokafjórðungi ársins virðist ljóst að hallinn í ár verður talsvert meiri en í fyrra. Við spáðum í þjóðhagsspá okkar í september að viðskiptahalli myndi nema tæplega 90 ma.kr. á árinu 2025. Nú virðist sýnt að hallinn verður talsvert meiri í ár. Eftir sem áður er útlit fyrir að hallinn minnki jafnt og þétt á komandi misserum, þótt blikur á lofti í útflutningsgreinum hafi aukið á óvissu um hversu hratt það gerist.

..en hreinar erlendar eignir þjóðarbúsins aukast

Seðlabankinn birti einnig nýverið tölur um erlenda stöðu þjóðarbúsins fram til septemberloka í ár. Reiknast bankanum til að hreina erlenda staðan hafi numið 2.101 ma.kr. á þeim tímapunkti, sem svarar til ríflega 43% af vergri landsframleiðslu (VLF). Erlenda staðan batnaði um 252 ma.kr. á fjórðungnum, aðallegavegna lækkunar skulda um 149 ma.kr. Á sama tíma hækkuðu erlendar eignir um 66 ma.kr. og gengis- og verðbreytingar leiddu til 40 ma.kr. bata í erlendu stöðunni. Erlenda staðan hefur verið jákvæð undanfarinn áratug en hafði fram að því ávallt verið neikvæð, með tilheyrandi neikvæðum áhrifum á gengisstöðugleika krónunnar.