Hlutabréfakaup: Nokkrir þættir sem gott er að hafa í huga

Fáir fjárfestingakostir hafa staðið til boða á íslenskum hlutabréfamarkaði undanfarin ár og hefur velta og fjöldi viðskipti á markaðnum verið með minna móti. Bjartara útlit virðist þó vera framundan og útlit fyrir að fjöldi félaga í kauphöllinni eigi eftir að fara vaxandi á næstu misserum. Eftirspurn eftir fjölbreyttari fjárfestingarkostum virðist vera mikil, líkt og nýafstaðið hlutafjárútboð í Högum sýndi. En ekki er allt gull sem glóir og ýmsir þættir sem þarf að huga að þegar fjárfesta á í hlutabréfum.

Nokkur atriði sem gott er að hafa í huga við kaup á hlutabréfum

Þegar fjárfest er í hlutabréfum eða verðbréfum almennt, er mikilvægt að setja ekki öll eggin í sömu körfuna. Með því að dreifa fjárfestingunni og líta á hlutabréfakaupin sem hluta af stærra eignasafni, sem samanstendur t.d af safni hlutabréfa í félögum sem stunda starfsemi innan ólíkra geira, ásamt skuldabréfum og innlánum, er hægt að draga úr heildaráhættu eignasafnsins.

Þegar þú kaupir hlutabréf, vertu þá viss um að þú hafir efni á að tapa að hluta til eða allri þeirri upphæð sem þú settir í fjárfestinguna. Fjárfesting í hlutabréfum getur verið mjög áhættusöm.

Mikilvægt er að fjárfestar skilji rekstur fyrirtækisins sem þeir kaupa hlut í. Fjárfestar þurfa einnig spyrja sig spurninga á borð við; Hvernig er samkeppnisumhverfi fyrirtækisins? Hverjir eru vaxtamöguleikar þess?

Lestu ársreikninga fyrirtækisins. Ágætis regla er að byrja aftast og veita neðanmálsgreinum sérstaka athygli.

Mikilvægt er að hafa hugfast að algengast er að kaup og söluþóknanir séu 0,75% ef viðskipti fara fram í gegnum netbanka. Því þurfa hlutabréfin í fyrirtækinu sem keypt er í að hækka um rúmlega 1,5% ef viðskiptin fara fram í gegnum netbanka til þess að tapa ekki á viðskiptunum þegar hlutabréfin eru seld. Að teknu tilliti til 20% fjármagnstekjuskatts þarf hækkunin að vera 1,875%.

Hvers vegna viltu eignast hlut í félaginu? Skrifaðu hjá þér að minnsta kosti þrjár ástæður sem réttlæta hlutabréfakaupin og hafa ekkert að gera með verðið á hlutabréfunum.

Það sem ber að varast við hlutabréfakaup

Það er ekki skynsamlegt að kaupa hlutabréf í fyrirtæki eingöngu vegna þess að verð bréfanna hefur hækkað. Það er ekki skynsamlegt að kaupa hlutabréf í fyrirtæki eingöngu vegna þess að „allir segi að það sé frábær fjárfesting". Ekki taka ráðleggingum frá öðrum varðandi hlutabréfakaup í blindni. Taktu ákvörðun eftir að hafa kynnt þér fyrirtækið og fullvissað þig um að þetta sé góð fjárfesting. Settu þér reglur varðandi hámarksfjárfestingu í einstaka fyrirtæki. Ekki er ráðlegt að fjárfesta stórum hluta eigna sinna í einstaka félagi.

Væntingar um ávöxtun

Viðamiklar rannsóknir á ávöxtun verðbréfa í fjölda landa, sem spannar meira en 100 ára tímabil, sýna að ávöxtun hlutabréfa hefur gefið að meðaltali um 6% hærri nafnávöxtun en ávöxtun skammtímaskuldabréfa yfir sama tímabil. Að vænta mikið hærri langtímaávöxtunar af hlutabréfamarkaðnum er óraunhæft. ^[1] Viðbúið er að ávöxtun á markaði sé yfir meðallagi þegar hagvöxtur er mikill en undir meðallagi þegar hagvöxtur er lítill.

Fjárfestingatímabil

Sumir fjárfestar horfa á hlutabréf sem skammtímafjárfestingu og hafa að markmiði að hagnast á skammtímaverðbreytingum þeirra. Aðrir fjárfestar líta á hlutabréf sem langtímafjárfestingu. Rannsóknir sem gerðar hafa verið í Bandaríkjunum sína að fjárfestar sem fjárfesta til langs tíma ná að meðaltali hærri ávöxtun fyrir minni áhættu,en þeir fjárfestar sem fjárfesta til skamms tíma.^[2]

Mat á árangri

Skammtímaverðbreytingar einstakra hlutabréfa geta verið miklar. Þess vegna er mikilvægt að fjárfestar einblíni ekki á ávöxtun einstakra hlutabréf heldur meti ávöxtun úfrá heildareignasafni sínu. Rannsóknir á fjárfestum í Bandaríkjunum benda til þess að fjárfestar hafi tilhneigingu til að selja hlutabréf sem hafa hækkað í verði en haldi í hlutabréf sem hafa lækkað í verði.^[3] Til þess að koma í veg fyrir áframhaldandi tap lækkandi hlutabréfa er góð regla að ákveða fyrirfram hversu mikið einstaka bréf megi lækka í verði áður en þau eru seld. Ef þetta er ekki gert er sá möguleiki alltaf fyrir hendi að tapið verði mun meira þar sem fjárfestar halda oft of lengi í vonina um að hlutabréfaverðið fari að hækka. Hlutabréf sem lækka um 50%, þurfa að hækka um 100% til þess að tap hljótist ekki af viðskiptunum!

Sjóðir og eignastýring

Að vega og meta fjárfestingarkosti og taka áhættusamar ákvarðanir getur verið ansi tímafrekt. Hinn almenni sparifjáreigandi, sem hefur ekki tíma til þess að meta alla þá fjárfestingakosti sem í boði eru, hefur alltaf það val að kaupa í fjölbreyttum og misáhættumiklum sjóðum og eignasöfnum sem viðskiptabankarnir og verðbréfafyrirtækin bjóða uppá. Margir þessara sjóða hafa gefið ágætis ávöxtun undanfarin ár. Sumir þessara sjóða innihalda eignir í hlutabréfum, skuldabréfum og innlánum, aðrir eingöngu í skuldabréfum og innlánum eða eingöngu í hlutabréfum og innlánum o.s.frv. Kaup í þessum sjóðum þarf þó að íhuga vel og vandlega, þar sem þeir eru misáhættumiklir og þóknanir og árlegur kostnaður er breytilegur eftir sjóðum. Þegar ákvörðun um kaup er tekin, er einnig mikilvægt að hafa í huga að ávöxtun í fortíð er ekki ávísun á sömu ávöxtun í framtíð!